VDS performans sorunlarının en yaygın ve en gizli sebebi CPU overcommit’tir. Birçok kullanıcı güçlü donanım özelliklerine rağmen beklediği performansı alamaz. Bunun nedeni çoğu zaman sunucunun işlemci gücünün kağıt üzerinde var olması, pratikte ise aşırı paylaştırılmasıdır.
Bu yazıda CPU overcommit’in ne olduğunu, nasıl anlaşılacağını ve neden ciddi performans sorunlarına yol açtığını net şekilde ele alıyoruz.
CPU overcommit, fiziksel bir sunucu üzerindeki işlemci kaynaklarının olması gerekenden fazla sanal sunucuya paylaştırılmasıdır. Teorik olarak her sanal sunucuya belirli bir CPU tahsis edilmiş gibi görünür. Ancak tüm kullanıcılar aynı anda işlem gücüne ihtiyaç duyduğunda, gerçek performans ciddi şekilde düşer.
Bu durum özellikle yoğun saatlerde kendini belli eder.
Gündüz sorunsuz çalışan VDS’in akşam saatlerinde belirgin şekilde yavaşlaması, CPU overcommit’in en klasik göstergesidir. Çünkü bu saatlerde aynı node üzerindeki tüm kullanıcılar aktif hale gelir.
Panelde CPU kullanımı düşük görünmesine rağmen sistemin yavaş çalışması, CPU zamanının başka sanal sunucularla paylaşıldığını gösterir. Bu durumda sorun yazılımda değil, altyapıdadır.
Gerçek kaynak tahsisli bir VDS’te performans günün saatine göre dramatik şekilde değişmez. Eğer performans sabah iyi, akşam kötüyse, overcommit ihtimali yüksektir.
CPU overcommit, maliyeti düşürmenin en kolay yollarından biridir. Fiziksel bir sunucuya ne kadar fazla sanal sunucu yerleştirilirse, sağlayıcının kârlılığı o kadar artar. Ancak bu yaklaşım doğrudan performans ve stabilite kaybına yol açar.
Kısa vadede ucuz görünen hizmetler, uzun vadede sorun üretir.
CPU, RAM ve disk kaynaklarının gerçekten ayrıldığı, paylaşımın sınırlandığı altyapılar tercih edilmelidir. “Paylaşımsız CPU” veya “kaynak garantisi” gibi ifadeler mutlaka detaylı şekilde sorgulanmalıdır.
Bir fiziksel sunucuda kaç sanal sunucu bulunduğu açıkça paylaşılmalıdır. Bu bilgi yoksa, performans iddialarının güvenilirliği düşüktür.
Uptime ve performans verilerinin şeffaf şekilde paylaşılması, altyapının ne kadar stabil çalıştığını gösterir. Bu veriler yoksa, overcommit riski her zaman vardır.
CPU overcommit özellikle şu projelerde ciddi sorun yaratır:
E-ticaret siteleri
Kurumsal web uygulamaları
Oyun sunucuları
Anlık işlem yapan API servisleri
Bu tür projelerde küçük gecikmeler bile kullanıcı ve gelir kaybına neden olabilir.
CPU overcommit, VDS performans sorunlarının en yaygın ancak en az fark edilen nedenidir. Güçlü donanım özellikleri tek başına yeterli değildir. Asıl önemli olan, bu kaynakların nasıl paylaştırıldığıdır.
VDS seçimi yapılırken fiyat ve teknik özelliklerin yanı sıra, altyapı disiplini ve kaynak garantisi mutlaka dikkate alınmalıdır.